نبرد رفتند و كشته شدند . « 1 » پس از آن عباس بن على عليه السلام عازم ميدان مبارزه گشت . تاريخ‌نويسان شهادت ابوالفضل عليه السلام را به گونه‌هاى مختلفى نقل كرده‌اند : صاب اخبارالطُّوال گويد : عباس عليه السلام همچنان پيشاپيش امام عليه السلام ايستاده بود و جنگ مىكرد و به هر سو امام عليه السلام مىرفت او نيز به همان سوى مىرفت تا شهيد شد . « 2 » خوارزمى و ابن اعثم كوفى دربارهء چگونگى شهادت آن بزرگوار چنين نوشته‌اند : حضرت ابوالفضل عليه السلام به ميدان شتافت در حالى كه اين رجز را مىخواند : أُقْسِمْتُ بِاللَّهِ الأَعَزُّ الأَعْظَمِ * وَبِالْحُجونِ صادِقاً وَزَمْزَمِ وَبِالْحَطيمِ وَالْفَنَا الْمُحَرَّمِ * لِيَخْضِبَّنَ الْيَومِ جِسْمى بِدَمى دُونَ الْحُسَينِ ذِى الفِخارِ الأَقْدَمِ * إِمامِ أَهْلِ الْفَضْلِ وَالتَكُّرمِ سوگند راستين به خداى بزرگ و ارجمند و به حجون و زمزم و به حطيم و آستانهء آن [ خانه‌اى كه ] مورد احترام است ؛ هر آينه تن خود را به خون خود رنگين مىسازم . در راه دفاع از حسين عليه السلام كه پيوسته با افتخار بوده و پيشواى اهل فضل و كرم است .

--> ( 1 ) . اخبار الطُّوال ، ص 257 . دربارهء سخن حضرت ابوالفضل عليه السلام به برادران خود هنگام عزيمت به ميدان اختلاف است . برخى گويند : عباس به برادران پدرى و مادرىاش ، عبداللَّه و جعفر و عثمان ، گفت : پيش تازيد تا از شما ارث ببرم ، زيرا شما فرزند نداريد ، آنان پذيرفتند و رفتند تا كشته شدند ( تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 448 ، دارالمعارف ) ديگران همين مضمون را به گونه‌اى ديگر نقل كرده‌اند و گفته‌اند : عباس برادرش جعفر را كه فرزند نداشت به صحنهء مبارزه فرستاد تا از وى به جاى فرزندانش ارث ببرد . پس هانى بن ثبيت او را به قتل رساند ( مقاتل الطالبيين ، ص 83 ، دارالمعرفة ) ولى شمارى ديگر نسبت اين كلام را به آن حضرت اتهامى دروغين مىدانند كه دشمن به قصد مخدوش ساختن ساحت مقدس آن بزرگوار جعل كرده است . زيرا اين كارى است بس پست كه از فرومايگان و دنياپرستان سر نمىزند تا چه رسد به ابوالفضل العباس عليه السلام ! افزون بر اين ابوالفضل عليه السلام با وجود مادرش ام‌ُّالبنين نمىتوانست از برادرانش ارث ببرد . ( العباس ، مقرم ، ص 113 ) از اين رو برخى گفته‌اند « أَرِثَكُم » در متن عربى اشتباه مىباشد و در اصل « أُرْثِيكُم » ( به سوگتان نشينم ) مىباشد ( العباس ، مقرم ، ص 114 به نقل از شيخ آقا بزرگ تهرانى ، صاحب الذّريعة ) . برخى ديگر گفته‌اند : به جاى « ارثكم » « ارزءبكم » يا « ارزئكم » ( به مصيبت شما دچار شوم ) بوده است ( العباس ، مقرم ، به نقل از النقد النزيه ، ج 1 ، ص 99 ) . ( 2 ) . اخبارالطوال ، ص 275 .